Umowy o dzieło – coraz rzadsze, krótsze i zgłaszane elektronicznie

W 2025 r. do Zakład Ubezpieczeń Społecznych zarejestrował blisko 1,3 mln umów o dzieło. Najczęściej były to umowy jednodniowe, a zdecydowana większość zgłoszeń trafia do ZUS-u drogą elektroniczną.

Po pięciu latach funkcjonowania rejestru umów o dzieło prowadzonych przez ZUS można zauważyć stałe trendy. Umowy o dzieło są krótkoterminowe, najczęściej wykorzystywane przez niewielkie firmy, szczególnie w branżach kreatywnych i technologicznych.

W całym 2025 r. do ZUS-u wpłynęło ponad 1,1 mln formularzy RUD, które dotyczyły prawie 1,3 mln umów o dzieło. Informacje o nich dostarczyło 69,6 tys. podmiotów. W porównaniu z 2024 r. liczba zgłoszeń zmniejszyła się o 2,49 proc., a liczba umów o dzieło – o 6,5 proc. Było ich najmniej od momentu uruchomienia rejestru w 2021 r.

– Liczba osób wykonujących umowy o dzieło od dwóch lat prawie się nie zmienia. W minionym roku w całym kraju takich osób było około 325 tysięcy, z czego na Opolszczyźnie prawie 4,7 tysięcy. Wśród wykonawców niewielką przewagę mają mężczyźni, których jest nieco ponad 51 procent, a najwięcej „zatrudnionych”, bo 25 procent, to osoby w wieku od 30 do 39 lat – Sebastian Szczurek, regionalny rzecznik prasowy ZUS województwa opolskiego.

Tylko na jeden dzień

Z rejestru ZUS wynika, że umowy o dzieło przedsiębiorcy wykorzystują przede wszystkim do realizacji krótkich projektów. Najczęściej zawierali je na jeden dzień – to aż 29 proc. wszystkich umów. Kolejne 7 proc. trwało dwa dni. Połowa wszystkich umów kończy się przed upływem około tygodnia, ponieważ mediana długości umowy wynosi 5 dni. Średni czas trwania umowy jest jednak znacznie dłuższy i wynosi 34 dni, co pokazuje, że obok bardzo krótkich zleceń pojawiają się także bardziej rozbudowane projekty.

Najwięcej w branżach kreatywnych i technologicznych

Ponad połowa wykonawców umów o dzieło pracowała w trzech sektorach gospodarki:

• informacja i komunikacja – 20,5 proc. wykonawców,

• działalność profesjonalna, naukowa i techniczna – 17,5 proc.,

• działalność związana z kulturą, rozrywką i rekreacją – 14,6 proc.

W porównaniu z rokiem poprzednim w 2025 r. najbardziej zwiększyła się liczba osób wykonujących umowy o dzieło w sektorze usług administrowania i działalności wspierającej (wzrost o 10,2 proc). Największy spadek widoczny jest w sekcji przetwórstwo przemysłowe (o 8 proc).

Elektroniczne zgłoszenia przeważają

Coraz wyraźniej widać postępującą cyfryzację kontaktów przedsiębiorców z ZUS. W 2025 r. aż 92,46 proc. formularzy RUD przekazali przez portal eZUS. To największy udział tego sposobu dostarczenia dokumentów od początku funkcjonowania rejestru. Dla porównania: jeszcze w 2021 r. pocztą ZUS otrzymał ponad 148 tys. zgłoszeń, natomiast w 2025 r. było ich już tylko ok. 74 tys., czyli niemal o połowę mniej. Osobiste składanie dokumentów w placówkach ZUS zdarza się obecnie bardzo rzadko.

Na Mazowszu najwięcej

Najwięcej zgłoszeń pochodziło z województwa mazowieckiego. Na 10 tys. płatników składek zgłoszono tam ponad 13 tys. umów o dzieło – prawie dziewięć razy więcej niż w województwie warmińsko-mazurskim, gdzie ten wskaźnik był najniższy. W województwie dolnośląskim na 10 tys. przedsiębiorców przypadało ponad 9,3 tys. umów o dzieło, małopolskim – 4,7 tys. Na Opolszczyznę, która jest najmniejszym regionem przypadło prawie 2,4 tys. umów na 10 tys. płatników, co było wynikiem porównywalnym, a często wyższym niż w innych, większych województwach.

Cudzoziemcy – głównie z Ukrainy i Białorusi

W 2025 r. około 6 proc. wykonawców umów o dzieło stanowili cudzoziemcy. Najliczniejszą grupą byli obywatele Ukrainy (43,6 proc. wszystkich cudzoziemców), a następnie Białorusi (30,5 proc.). W dalszej kolejności są to m.in. obywatele Rosji, Wielkiej Brytanii, Niemiec oraz Indii.

Małe firmy korzystają najchętniej

Największą grupę podmiotów zgłaszających umowy o dzieło stanowiły małe firmy. Prawie 60 proc. z nich zgłaszało do ubezpieczeń nie więcej niż dziewięciu ubezpieczonych. Z kolei duże podmioty zatrudniające ponad 250 osób stanowiły tylko 3,3 proc. wszystkich płatników zgłaszających takie umowy.

Sebastian Szczurek

Regionalny Rzecznik Prasowy ZUS

województwa opolskiego