Jak długo w Nysie po wojnie straszyły ruiny?

Nysa została dotkliwie zniszczona w 1945 roku, jednak zdecydowana część zabudowy wciąż nadawała się do odbudowy. Mimo to, w wyniku późniejszych decyzji politycznych, większość kamienic w śródmieściu rozebrano, zastępując je blokami mieszkalnymi oraz otwartą przestrzenią. Miasto, niegdyś określane mianem Śląskiego Rzymu, przekształciło się w nowoczesny, socjalistyczny ośrodek o zupełnie odmiennej strukturze urbanistycznej.

Dziś łatwo krytykować ówczesne decyzje o wyburzeniach i budowie bloków. Warto jednak pamiętać, że wiele przedwojennych domów miało już kilkaset lat i było mocno przestarzałych pod względem infrastruktury. Po wojnie pojawiła się możliwość wznoszenia nowoczesnych budynków z udogodnieniami, które wcześniej były rzadkością – takimi jak toalety, bieżąca woda czy ogrzewanie z miejskiej sieci.

Odbudowa miasta zaczęła rozpoczęła się już w pierwszych dniach po przybyciu Polaków. Wiele dzielnic, w tym kamienice przy ulicy Kolejowej, leżało dosłownie w gruzach. W centrum sytuacja wyglądała nieco lepiej – kamieniczki były uszkodzone i częściowo wypalone, jednak przy stosunkowo niewielkim nakładzie pracy zaczęły działać tam pierwsze punkty handlowe i usługowe, a mieszkańcy szukali swoich nowych czterech kątów.

Mimo ogromnego przeobrażenia śródmieścia, po zakończonej odbudowie w wielu miejscach nadal stały stare, wypalone domy, wyraźnie kontrastujące z białymi elewacjami nowych bloków. Po wojnie przystąpiono do odbudowy Domu Wagi Miejskiej oraz kamieniczek na rogu Rynku i Brackiej. Paradoksalnie to właśnie te budynki, dziś oglądane jako rekonstrukcje, ucierpiały najbardziej. Dopiero około dziesięć lat później zmienił się kierunek odbudowy.

Ulica Sukiennicza w latach 50.

Lata 50. Widok w kierunku ulicy Biskupa Jarosława

Przełom lat 50/60 widok w kierunku ulicy Królowej Jadwigi (dawnej Robotniczej). Na pierwszym planie widoczne dwie kamienice z ulicy Wrocławskiej.

Rozbiórka gruzów. Widoczny kikut po wieży ratusza

Rynek w latach 60.

Nyski Rynek po wojnie to prawdziwy mix. Odbudowano część kamienic, usunięto pierzeję przed kościołem św. Jakuba, a niemal cała obudowa głównego placu z renesansowych i barokowych kamieniczek zmieniła się w socjalistyczne, postmodernistyczne bloki. Do 1966 roku znajdowały się pozostałości gotyckiego ratusza.

Znacznie więcej “smaczków” można było znaleźć w pozostałych rejonach centrum.

Powstaje nowa Nysa. W prawym dolnym rogu widoczne kamienice znajdujący się przy ulicy Bielawskiej

Przełom lat 50/60. Przy ulicy Takiej nowe przedszkole kontrastuje z nielicznymi kamienicami, które przetrwały rozbiórkę. Niestety lada moment zostaną także usunięte.

Tak wygląda ulica Tkacka ponad 20 lat po wojnie

Rok 1971 – na czele PRL stoi towarzysz Edward Gierek. Przy nowym przedszkolu i nowych blokach widoczna jeszcze stara kamienica, która sąsiadowała z obecną Szkoła Muzyczną

Na swoją szansę musiały czekać także dwa okazałe gmachy. Jeden z nich – Dom Komendanta na odbudowę czekał ponad 20 lat od ustania działań wojennych.

Odbudowa Domu Komendanta – 1976 rok

Podnoszenie z gruzów pałacu biskupiego trwało od lat 60. przez ponad 20 lat. Muzeum z ulicy Marcinkowskiego przeniosło się dopiero w 1984 roku.