OKO w OKO – Sarkofag biskupa Baltazara z Promnicy
Kościół św. Jakuba i św. Agnieszki w Nysie od wieków pełni rolę nie tylko głównej świątyni miasta, ale także miejsca spoczynku biskupów wrocławskich. W świątyni znajdziemy kilka biskupich pomników, jednak bez wątpienia największe wrażenie robi grobowiec biskupa Baltazara z Promnicy.
Z pewnością każdy kojarzy pomniki polskich królów pochowanych w wawelskiej katedrze. Nagrobki często zawierają w sobie baldachim, dzięki czemu są jeszcze okazalsze. Biskupi wrocławscy również stosowali takie rozwiązania. Do dziś niestety w pełni nie zachował się pomnik biskupa Jana Thurzo w wrocławskiej katedrze, natomiast nyski grobowiec biskupa Baltazara przetrwał blisko 500 lat.
Baltazar von Promnitz był biskupem wrocławskim w latach 1539–1562, znanym z liberalnego podejścia do reformacji i dużego wpływu na życie polityczne Śląska. Dzięki jego staraniom po zniszczeniach spowodowanych przez pożar, udało się odbudować kościół św. Jakuba. Na pamiątkę tamtych wydarzeń w szczycie kościoła do dziś możemy oglądać kamienną płytę herbową biskupa.
Nagrobek biskupa Baltazara składa się z tumby, na której umieszczono postać zmarłego, oraz baldachimu. Szczególną cechą tego dzieła jest przedstawienie biskupa w pełnych szatach liturgicznych, z insygniami jego urzędu. Rzeźba należy do charakterystycznego dla renesansu typu sansovinowskiego, wywodzącego się z Włoch i rozpowszechnionego także na Śląsku. Nazwa tego stylu pochodzi od włoskiego rzeźbiarza Jacopa Sansovina, a jego pierwszym przykładem na ziemiach śląskich był nagrobek biskupa Jana Turzona we wrocławskiej katedrze.
Zachowany witraż z XIX wieku
Figura ukazuje zmarłego w pozycji leżącej, niczym pogrążonego we śnie. Było to nowe, renesansowe ujęcie śmierci – rozumianej nie jako kres, lecz jako stan oczekiwania na życie wieczne. Inspiracją dla takiej symboliki była zarówno filozofia neostoicka, jak i biblijne fragmenty, w których śmierć porównywana jest do snu.
Baldachim wieńczący pomnik ma wymiar symboliczny – w sztuce nagrobnej oznaczał niebo. Całość tworzy spójny przekaz eschatologiczny: tumba symbolizuje grób, postać leżącego biskupa – sen śmierci, a baldachim – niebiańską przestrzeń. U stóp Baltazara umieszczono dodatkowo rzeźbę lwa pożerającego kulę ziemską, będącą średniowiecznym symbolem triumfu cnót nad złem. Ten motyw miał podkreślać zasługi biskupa Promnitza.
Kaplica Matki Bożej Szkaplerznej szczęśliwie uniknęła jakichkolwiek zniszczeń w 1945 roku. Zachował się w niej drewniany ołtarz z XIX wieku, gotycki wsporniki z resztkami dawnej malatury oraz przepiękny witraż.
