OKO w OKO – Ołtarz Główny kościoła św. Piotra i Pawła
Zwiedzając dziś nyskie kościoły trzeba mieć świadomość, że stan obecny w wielu miejscach jest daleki od pierwotnego. W gotyckich kościołach Zwiastowania NMP czy Świętej Barbary nie zachowały się żadne elementy średniowiecznego wyposażenia. W kościele św. Jakuba wystrój był zmieniany wielokrotnie. W kościele Wniebowzięcia ołtarz główny został uzupełniony w XIX wieku, natomiast kościół św. Piotra i Pawła praktycznie zachował oryginalne wyposażenie.
Największy kościół miasta czyli świątynia pod wezwaniem św. Jakuba i Agnieszki posiadała w średniowieczu jedną z największych gotyckich nastaw ołtarzowych w tej części Europy. Do dziś zachowała się tylko jedna kwatera tego wspaniała dzieła.
Na szczęście w barokowej świątyni pod wezwaniem Piotra i Pawła możemy oglądać oryginalne założenie, kiedy to wyposażenie kościoła powstawało będąc ściśle powiązane z architekturą. Nie dziwi więc fakt przedstawienia w ołtarzu patronów kościoła.
Jak pisze Janusz Kębowski – Ołtarz główny powstał około 1730 r. Reprezentuje szeroko rozpowszechniony typ architektonicznego ołtarza barokowego, związanego swą architekturą z wnętrzem prezbiterium. Retabulum wydzielone jest występującymi i skośnie ku przodowi kanelowanymi kolumnami i filarami kompozytowymi dźwigającymi wydatne silnie załamane belkowanie. Między kolumnami znajdują się posągi św. Augustyna — twórcy reguły bożogrobców — i św. Jakuba Starszego — patrona bożogrobców i zarazem parafii nyskiej. W retabulum znajduje się obraz malowany przez Filipa Christiana Bentuma (sygnowany: P. C. de Bentum Pinxit A. 1735), malarza pochodzącego z Lejdy, wykształconego w Rzymie i w Pradze, działającego między 1730 i 1750 r. na Śląsku, między innymi w Lubiążu, Wrocławiu i Trzebnicy. Obraz przedstawia Piotra i Pawła, nad którymi unosi się postać Chrystusa z krzyżem; w głębi małe scenki ukrzyżowania św. Piotra i ścięcia św. Pawła. W zwieńczeniu ołtarza, na tle promienistej glorii znajduje się figura Boga Ojca adorowana przez anioły, oraz figury aniołów. Ekspresję dzieła zwiększa bogata kolorystyka marmoryzowanych powierzchni, na które nałożone są złocone motywy regencyjnej dekoracji.
Mensa ołtarza o formie sarkofagowej, wysunięta do przodu, stanowi element osobny. Na niej spoczywa rokokowe tabernakulum, z 2 połowy w. XVIII, z szafką i tronem otoczonym motywami rokaju, winnego grona, kłosów zbóż i z figurkami puttów. W zwieńczeniu znajduje się obraz Madonny z Dzieciątkiem, malowany przez Bentuma, osłonięty sukienkami ze srebrnej trybowanej blachy. Całości dopełniają dwa duże relikwiarze.
Obecnie ołtarz w Nysie odziałowuje jeszcze mocniej, zwłaszcza w sytuacji kiedy to po 1945 roku śródmieście wypełniło się blokami mieszkalnymi, które zastąpiły dawne kamienice.
